Jak wyceniać wydruki 3D z zyskiem: Kompletny poradnik

To pytanie słyszę najczęściej: "Ile mam wziąć za ten wydruk?". Nie ma jednej dobrej odpowiedzi, ale jest dobra metoda — a większość ludzi liczy tylko jej połowę. Ważą model, mnożą przez cenę filamentu za gram i tak ustalają cenę. Pół roku później zastanawiają się, czemu "zyskowny" boczny biznes ledwo pokrywa rachunek za prąd.

Problem rzadko leży w błędnej matematyce. Filament jest po prostu najbardziej widocznym kosztem w całym procesie, więc na nim skupia się uwaga. Prąd, Twój własny czas, drukarka zużywająca się powoli z każdą godziną pracy i wydruk, który właśnie wysypał się przy 80% — te koszty są równie realne, tylko nikt nie wystawia za nie faktury, więc łatwo o nich zapomnieć.

Poniżej wzór, którym sam się posługuję, rozłożony na sześć elementów, które da się policzyć konkretnie.

Podstawowy wzór na wycenę

$$\text{Cena końcowa} = \text{Koszt materiału} + \text{Koszt energii} + \text{Koszt pracy} + \text{Amortyzacja drukarki} + \text{Bufor ryzyka awarii} + \text{Marża zysku}$$

Sześć zmiennych. Pomiń którąkolwiek i w praktyce dopłacasz klientowi z własnej kieszeni.

1. Koszt materiału

Najprostsza część, z jednym haczykiem: ważysz cały wydruk, nie sam model. Podpory, tratwy, wieże czyszczące i filament zrzucony przy zmianie koloru — to wszystko schodzi z tej samej szpuli, za którą zapłaciłeś.

FDM: $$\text{Koszt materiału} = \left( \frac{\text{Cena szpuli}}{\text{Waga szpuli (g)}} \right) \times \text{Waga wydruku (g)}$$

Szpula PLA 1 kg za 90 zł to 0,09 zł za gram. Slicer pokazuje, że cały wydruk (model + podpory) waży 150 g — czyli 13,50 zł w samym plastiku.

SLA: $$\text{Koszt materiału} = \left( \frac{\text{Cena butelki}}{\text{Objętość butelki (ml)}} \right) \times \text{Objętość modelu (ml)}$$

Litr standardowej żywicy za 180 zł to 0,18 zł za ml. Model o objętości 50 ml to 9 zł żywicy, jeszcze zanim sięgniesz po IPA.

2. Koszt energii

Drukarka nie ciągnie stałej mocy — rozgrzany stół do 60°C zżera więcej niż samo podgrzewanie dyszy — ale dla potrzeb wyceny średnie zużycie w trakcie całego druku jest wystarczająco dokładne.

$$\text{Koszt energii} = \left( \frac{\text{Średnia moc [W]} \times \text{Czas druku [h]}}{1000} \right) \times \text{Cena prądu za kWh}$$

Typowa drukarka FDM ciągnie średnio około 150 W. Dla 10-godzinnego wydruku przy cenie prądu 1,20 zł/kWh:

$$\left( \frac{150 \times 10}{1000} \right) \times 1{,}20 = 1{,}5 \text{ kWh} \times 1{,}20 = 1{,}80 \text{ zł}$$

Niewiele na pojedynczy wydruk, ale w farmie drukarek pracujących całą dobę robi się z tego konkretna pozycja w budżecie.

3. Koszt pracy — to, co najczęściej się pomija

Tutaj większość hobbystów, którzy zaczynają sprzedawać, gubi pieniądze bez świadomości tego faktu. Czas pracy maszyny wydaje się "darmowy" po wystartowaniu druku, ale Twój czas darmowy nie jest, i dzieli się na dwa etapy:

1. Przygotowanie — przygotowanie pliku w slicerze, wypoziomowanie lub wyczyszczenie stołu, załadowanie materiału, start druku. Zwykle 10–20 minut.
2. Obróbka końcowa — usuwanie podpór, utwardzanie żywicy, szlifowanie, klejenie, malowanie, pakowanie. Pięć minut dla prostego uchwytu, kilka godzin dla pomalowanej figurki.

Ustal sobie realną stawkę godzinową — nie minimalną krajową, a to, co Twój czas faktycznie jest warty — i wlicz ją w cenę. Pół godziny przy 50 zł/h to 25 zł dodane do wyceny. Jeśli to wydaje się dużo w porównaniu z kosztem materiału, to zwykle znak, że materiał nigdy nie był głównym kosztem.

4. Amortyzacja drukarki

Drukarki się zużywają. Dysze zapychają się i ścierają, paski się rozciągają, wentylatory padają, a w drukarkach żywicznych ekran LCD ma policzony żywot świecenia UV. To nie jest opcjonalna konserwacja — to maszyna powoli zjadająca samą siebie, i ten koszt należy do ceny.

$$\text{Koszt amortyzacji} = \left( \frac{\text{Cena zakupu drukarki}}{\text{Szacowana żywotność (h)}} \right) \times \text{Czas druku [h]}$$

Drukarka za 2000 zł, licząca na około 5000 godzin pracy, amortyzuje się po 0,40 zł za godzinę. 10-godzinny wydruk niesie 4 zł amortyzacji — niewidoczne, póki hotend nie padnie i nie przypomnisz sobie, czemu w ogóle za to liczyłeś.

5. Bufor na nieudane wydruki

Druk 3D nie jest w 100% pewny. Model odkleja się od stołu, filament się zaplata, dysza zapycha po trzech godzinach, prąd mruga. Jeśli nie wliczysz tego ryzyka w cenę, każda nieudana próba schodzi prosto z marży na tych, które się udały — a przy wydrukach puszczanych bez nadzoru na noc to się zdarza częściej, niż chciałbyś.

Standard rynkowy to bufor 10–15% dodany do sumy kosztów materiału, energii, amortyzacji i pracy. Przy kosztach bazowych 40 zł to dodatkowe 4–6 zł odłożone na wypadek wydruku, który się nie uda.

6. Marża zysku

Ostatni krok, i to nie to samo co Twoja stawka godzinowa za pracę (ta jest już w punkcie 3). To pieniądze, które zostają w firmie — na kolejną drukarkę, na miesiące, gdy coś się psuje, na to, żeby cały ten biznes miał sens.

• Zamówienia hobbystyczne / dla znajomych: 20–30%
• Sprzedaż komercyjna B2C (Etsy/Shopify): 50–100%
• B2B / prototypowanie: 100–200%+, bo szybki termin i wysoka jakość mają swoją cenę

Liczenie tego ręcznie przy każdym zamówieniu szybko nudzi

3D Costify powstało, bo sam liczyłem te sześć składowych ręcznie przy każdej wycenie i zwyczajnie mi się to znudziło. Wgraj plik G-code albo STL, a kalkulator sam odczyta czas druku i wagę, zastosuje Twoją stawkę za prąd i profil drukarki, doliczy amortyzację, a jeśli sprzedajesz na Etsy lub Shopify — odejmie ich prowizje tak, żeby Twój docelowy zysk faktycznie przetrwał transakcję.

Jest darmowy, działa w przeglądarce, a Twoje pliki nigdy jej nie opuszczają. Wypróbuj kalkulator i sprawdź, ile naprawdę kosztował Twój ostatni "zyskowny" wydruk.